اتو آنالایزر چیست؟

اتو آنالایزر چیست؟

اتو آنالایزر چیست؟

اتوآنالايزرهاي بيوشيمي هیتاچی  با هدف بالا بردن سرعت پاسخ دهي، بهبود کيفيت نتايج، کاهش مصرف ریجنت و نيز کاهش تعداد پرسنل در آزمايشگاه ها تشخیص طبی کاربرد فراوان یافته است.

گروه آموزشی شرکت سپند سیستم برای جواب به سوال “اتو آنالایزر چیست؟” در اين قسمت مروري کلي بر تقسيم بندي اتوآنالايزرها و روش هاي مختلف اندازه گيري در آنها خواهد پرداخت.
آنالايزرهاي بيوشيمي هیتاچی دستگاه هايي هستند که غلظت متابوليت ها، الکتروليت ها، پروتئين ها و داروها را در سرم، پلاسما، ادرار و مايع مغزي نخاعي و  ساير مايعات بدن با دقت و صحت بالا اندازه گيري مي کنند

مزیت اتو آنالایزر چیست؟

از مزاياي به کارگيري اين سيستم ها در آزمايشگاه میتوان به افزایش سرعت، حجم کاری، کاهش خطاهای انسانی، افزایش حجم کاری، افزایش دقت و صحت اشاره کرد.

تقسیم‌بندی اتو آنالایزرها بر اساس روش خوانش تست‌ها

بچ آنالایزر (Batch Analyzer)

در اين اتوآنالايزر  بیوشیمی که شرکت سپند سیستم دانش پویان یکی از معتبرترین شرکت‌های در این زمینه می باشد، خوانش به صورت تست به تست انجام شده و نتايج نيز به همين صورت نشان داده مي شود.

 

مولتی بچ آنالایزر (Multi Batch Analyzer)

در اين اتوآنالايزرها خوانش  در حالت عادي به صورت تست به تست انجام مي شود، ولي امکان تعريف اجراي چند تست مختلف براي يک نمونه و به صورت متوالي نيز وجود دارد که در اين صورت بايد از قسمت اورژانس يا برنامه Stat دستگاه استفاده کرد. همچنين در اين اتوآنالايزرها دستيابي به نتايج به هردو صورت يعني تست به تست يا بيمار به بيمار امکان پذير است.

رندوم اکسس آنالایزر (Random Access Analyzer):

در اين اتوآنالايزرها مي توان در هر زمان و براي نمونه، تست مورد نظر را انتخاب و اجرا کرد. حال آنکه رعايت هيچ گونه ترتيبي اجباري نيست. 

قسمت هاي تشکيل دهنده اتو آنالايزر بيوشيمي هیتاچی

هردستگاه اتوآنالايزر از دو قسمت مشخص سخت افزار و نرم افزار تشکيل شده است.

قدرت، کارايي و سادگي کار با هر دستگاه اتوآنالايزر ارتباط تنگاتنگي با نرم افزار آن دارد.

قسمت هاي تشکيل دهنده اتو آنالايزر بيوشيمي هیتاچی

سخت افزار دستگاه اتو آنالایزر

سخت افراز در يک دستگاه اتوآنالايزر  بیوشیمی هیتاچی به دو بخش اصلي و لوازم جانبی تقسيم می‌شود.

 

قسمت هاي اصلي سخت افزار يک دستگاه اتوآنالايزر

روش هاي اندازه گيري

روش فتومتري

براي اندازه گيري به روش فتومتري به يک منبع نور، وسيله جدا کننده طيف مورد نظر و يک آشکار ساز نياز است.

هر دستگاه اتوآنالايزر بیوشیم هیتاچی از دو قسمت مشخص سخت افزار و نرم افزار تشکيل شده است. قدرت، کارايي و سادگي کار با هر دستگاه اتوآنالايزر ارتباط تنگاتنگي با نرم افزار آن دارد. کلیه قسمت های نرم افزاری دستگاه توسط کارشناسان شرکت سپند سیستم آموزش داده می شود.

منبع نور به کار رفته در دستگاه هاي آنالايزر مي تواند لامپ هاي تنگستن، هالوژن، کوارتر، دوتريوم، جيوه يا ليزر باشد. براي جداسازي طيف مورد نظر از فيلترهاي تداخلي نوري استفاده مي شود. اين فيلترها معمولا داراي پيک عبوري ۳۰ تا ۸۰ درصد پهناي باند ۵ تا ۱۵ درصد است.

در اتوآنالايزرها اين فيلترهاي نوري در چرخ فيلتر (Filter Wheel) قرار داده شده اند و فيلتر مورد نظر در زمان مناسب توسط نرم افزاري سيستم در محل عبور نور قرار مي گيرد.

فتومتري انعکاسي

دراين روش نور منعکس شده اندازه گيري مي شود اجزاي اين سيستم همانند اجزاي سيستم فتومتري است و معمولا در اتوآنالايزرهايي که از معرف هاي (Reagents) خشک استفاده مي کنند، به کار مي رود. فلوروسنس، ساطع شدن پرتوهاي الکترومغناطيسي حاصل از ماده اي است که توسط يک منبع تشعشعي ديگر تحريک شده است. شدت نور ساطع شده (فلورسنت) رابطه مستقيم با غلظت ماده تحريک شده دارد.

فلورومتري

در اتوماسيون و روش هاي سنجش ايمني کاربرد زيادي دارد. حساسيت آن هزار برابر بيشتر از روش هاي اسپکتروفتومتري است، اما تداخل زمينه اي ناشي از فلورسنس سرم مي تواند مشکل ساز باشد. هر چند اين مشکل را مي توان با انتخاب فيلترهاي مناسب براي جداسازي طيف مورد نظر و نيز با انتخاب رنگ فلورسنتي که طيف تشعشعي آن از طيف مواد تداخلي متفاوت باشد، حل کرد.

کدورت سنجي يا نفلومتري

براي اندازه گيري کمي و کيفي رسوب حاصل از واکنش آنتي ژن آنتي بادي به کار مي رود.

نگاهي به سيستم هاي اتوآنالايزر بيوشيمي آزمايشگاهي

خون و مايعات موجود در بدن داراي مواد مخصوصي هستند که ماهيت آن ها اغلب متفاوت بوده و در غلظت هاي مشخصي براي ادامه حيات ضروري اند. 

اين مواد شامل: قندها، پروتئين‌ها، چربي‌ها، يون‌ها، آنزيم‌ها و هورمون‌ها و … هستند و بررسي ماهيت، مقدار و اندازه گيري و عمل اين مواد در حيطه علم بيوشيمي است. 

هر يک از اين مواد در بدن داراي مقدار و رنج مشخصي است که افزايش و يا کاهش آن موجب اختلالاتي مي شود. بعضي از اين مواد به مقدار بسيار کم تا حد چند صدم ميلي گرم در هر سي سي از سرم يافت مي شود و مقدار بعضي ديگر از اين مواد حتي به ميزان چند گرم در هر ميلي ليتر مي رسد.

 

اندازه گيري قند، چربي، و آنزيم ها از طريق موادي انجام مي شود که در برخورد با مواد فوق الذکر کمپلکس رنگي تشکيل مي دهد. اين مواد که از اين پس آن ها را به عنوان معرف نام خواهيم برد از مواد آلي يا معدني تهيه مي شوند.

 

 روش کار بدين صورت است که حجم مشخصي از سرم بيمار را با مقدار معيني از معرف يا معرف ها (بسته به نوع تست از يک تا چند معرف متفاوت) مجاور مي کنند. ماده مورد اندازه گيري در مجاورت معرف، کمپلکس رنگي ايجاد مي کند که شدت و ضعف رنگ بستگي به مقدار ماده مورد نظر در آن حجم معين از سرم دارد. برخي از اين واکنش ها احتياج به زمان و دماي معيني براي انجام واکنش و به دست آمدن رنگ دلخواه دارد. سپس مقدار رنگ ايجاد شده در دستگاه هايي به نام رنگ سنج از طريق طول موج مشخصي که رنگ مزبور در آن طول موج حداکثر جذب نوري را داراست اندازه گرفته مي شود. 

 

بدين ترتيب که نور به کمپلکس تابانده مي شود که مقداري از اين نور جذب مي شود و مقداري عبور مي کند. سپس نور عبور کرده در طرف ديگر دستگاه توسط سلول هاي حساس به نور اندازه گيري مي شود و بدين طريق مقدار جذب نور توسط کمپلکس اندازه گيري شده و با انجام محاسباتي، مقدار ماده مورد اندازه گيري در هر ميلي متر مکعب خون به دست مي آيد. 

با پيشرفت تکنولوژي دستگاه هايي طراحي و ساخته شده که تمامي اعمال فوق را به طور اتوماتيک و برنامه ريزي شده در مدت زمان کمتري و در حجم بسيار بالايي انجام مي دهد.

امروزه در آزمايشگاه هاي تشخيص طبي با توجه به حجم بالاي کار و دقت بالاي روش هاي اتوماتيک لزوم استفاده از اين دستگاه ها بيشتر احساس مي شود. اين دستگاه ها تحت نام عمومي اتوآنالايزر در مدل ها و سيستم هاي مختلفي به بازار عرضه شده اند.

آن چه در اين مطلب مي خوانيد، اجزاي سيستم هاي اتوآنالايزر از نوع سانتريفوژي را بررسي مي کند و به اتوآنالايزرهاي با سيستم دستي و سيستم اتوماتيک گسسته اشاره نمي کند.

دلایل حساسيت زياد دراندازه گيري اتو آنالایزر

برخي از بيماران از قبيل افراد ديابتيک، بيماران قلبي، کليوي و … با تغييرات جزيي در مواد خون خود اغلب حياتشان به خطر افتاده و چه بسا که يک اندازه گيري صحيح قادر به نجات جان بيماران باشد.

اندازه گيري آنزيم هاي قلبي در بيماران قلبي و سکته ها، اندازه گيري مواد سمي از قبيل اوره کراتينين در بيماران کليوي، تست هاي کبدي در بيماران کبدي و قند در افراد ديابتي بسيار حساس و ضروري است.

حال با توجه به مطالب فوق لزوم دقت در طراحي سيستم هاي اتوآنالايزر بيش از پيش مطرح مي شود. اين سيستم ها با توجه به اختلافات و تفاوت هايشان اغلب در بعضي از اصول کلي مشترکند که به شرح زير است:

اتوآنالايزرها در وهله اول داراي قسمت رايانه اي براي ثبت، انتقال و دريافت اطلاعات هستند که از طريق آن متصدي دستگاه اطلاعات راجع به بيماران، نوع تست ها، کاليبراسيون پارامترها و … را به دستگاه انتقال داده و از همان قسمت نتايج نهايي را دريافت مي کند.

سيستم داراي ظروفي براي ريختن نمونه هاي سرم بيماران، ظروفي براي معرف ها، بازوهاي متحرکي براي انتقال نمونه و معرف ها به کووت هاي مخصوص براي انجام واکنش و تشکيل کمپلکس رنگي است. پس از تشکيل کمپلکس قسمت رنگ سنج دستگاه ميزان جذب نوري را اندازه گرفته و به قسمت رايانه اي انتقال مي دهد و در نهايت جواب هاي آماده، تحويل گرفته مي شود.

سيستم ها براي انجام هر تستي سوالاتي را به صورت اتوماتيک مطرح مي کنند و از طريق پاسخ اين سوالات پارامترهاي لازم براي محاسبه نتايج آزمايش را به دست مي آورند. اين پارامترها از روي بروشورهاي موجود در کيت هاي آزمايشگاهي توسط متصدي دستگاه و از طريق بردها به حافظه دستگاه منتقل مي شود و دستگاه براساس اين پارامترها برنامه ريزي و کنترل مي شود.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.